Αναρτήθηκε στις:16-02-16 01:39

Παύλος Μελάς, αποφασισμένος ήρωας


Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος

Κατά τον Ιούλιο του έτους 1904, ο κορυφαίος Μακεδονομάχος Παύλος Μελάς από τη Λάρισα πέρασε την τότε ελληνική μεθόριο και βρέθηκε για δεύτερη φορά στη Μακεδονία, οπότε έγραψε την παρακάτω επιστολή στον επιστήθιο φίλο του, τότε λοχαγό Αλέξανδρο Κοντούλη, γραμμένη σε προσωπικό τόνο και σε ορισμένα σημεία τα λόγια του είναι προφητικά. Μέσα από αυτά φαίνεται ξεκάθαρα και με ενάργεια η απόφασή του να πεθάνει προς χάρη της Μακεδονίας.

Πραγματικά, τρεις μήνες αργότερα, κατά την τρίτη και τελευταία επίσκεψή του στη βασανισμένη Μακεδονία, συγκεκριμένα στις 13 Οκτωβρίου του έτους 1904, ο Παύλος Μελάς επαλήθευσε τον πόθο του και πότισε με το ζεστό αίμα του τη μαρτυρική γη της πολυαγαπημένης του Μακεδονίας. Έτσι έδωσε την ικμάδα του και τη θαλπωρή για να ανθίσει το πανύψηλο δέντρο της λευτεριάς, με πολύχρωμα κι ευωδιαστά λουλούδια κι έδωσε το έναυσμα να πολλαπλασιαστεί αμέτρητα το πάνθεο των ηρώων.

Επανερχόμενοι στην επιστολή της παραπάνω αναφοράς μας, διευκρινίζεται επιπλέον ότι ο αποδέκτης της, Αλέξανδρος Κοτούλης, μαζί με τους γενναίους Παύλο Μελά, Αντώνιο Παπούλια και Γεώργιο Κολοκοτρώνη αποτέλεσαν την ηγετική ομάδα των τεσσάρων αξιωματικών, οι οποίοι ξεκίνησαν το Φεβρουάριο του κρίσιμου έτους 1904, με μυστική αποστολή να εισέλθουν στα τότε όρια της σκλαβωμένης Μακεδονίας. Αρχικά να διερευνήσουν τις δυνατότητες και να καταγράψουν τα επίκαιρα σημεία για την οργάνωση της πάλης και της αντίστασης από ελληνικής πλευράς, στη συνέχεια.

Το κείμενο λοιπόν αυτής της επιστολής προέρχεται από το ιστορικό αρχείο της Εταιρείας των Φίλων του Λαού, όπου υπάρχει ιδιαίτερος φάκελος για το Μακεδονικό Αγώνα, που είναι αποκαλυπτικό και διαφωτιστικό για τον χαρακτήρα του αποστολέα, σαν ένα ανάγλυφο ηχογράφημα αυξημένης βαρύτητας κι ολκής, έχει ως εξής: Λάρισσα 17 Ιουλίου 1904. Σάββατον. Αγαπητέ μου Αλέκο. Ευγνωμονώ δι’ όσα έκαμες, με όλους τους μπελάδες όπου έχεις. Το ποσόν με υπεραρκεί. Διά να μη το εξοδεύσω, έκαμνα ταμίαν τον φίλτατον Λάκκην (πρόκειται για τον Νικόλαο Πίρζα, Μακεδονομάχο από τη Φλώρινα, ακόλουθο του Παύλου Μελά και στις τρεις περιοδείες στη Μακεδονία, δίπλα του και τις τελευταίες στιγμές λίγο πριν ξεψυχήσει παραδίνοντάς του, το τουφέκι του για τον γιο του Μίκη – Μιχαήλ Μελά – και το σταυρό του για τη σύζυγό του Ναταλία Δραγούμη-Μελά), Αυτός θα φροντίζη δι’ όλα».

Και συνεχίζει: «Τα επίλοιπα χρήματα να τα κρατήσητε σεις διά τα έξοδα αποστολής των ανδρών, εν ή περιπτώσει χρειασθώσιν ούτοι, εκτός 100 δραχμών τις οποίες θα χρειασθή ο Σάπκας (πρόκειται για τον Μιχαήλ Σάπκα, που ήταν γιατρός στη Λάρισα κι αργότερα διατέλεσε δήμαρχος αυτής της πόλης, με την επίδειξη σπουδαίας δραστηριότητας κι ειδικά πολυποίκιλη προσφορά στον Μακεδονικό Αγώνα). Ταύτα στέλλεται. Εις την Νίτσαν (πρόκειται για την Ναταλία Δραγούμη-Μελά για την οποία αναφέρθηκε και παραπάνω) είπα να του τας στείλη και τας εκατόν, αλλά καλύτερον να του στείλετε μόνον τα μισά διά τηλεγραφήματα, γράμματα, αγώγια κτλ κτλ. Όταν θα χρειάζομαι χρήματα, θα ειδοποιώ τον Σάπκαν, ο οποίος θα ειδοποιή σας. Εάν το τηλεγράφημά μου περί των 1.000 κυβερνητικών δρχ. ήτο ακατανόητον, σεις πταίτε διότι ενώ όλαι αι εφημερίδες αναγράφωσιν την είδησιν συναντήσεως Θεοτόκη-Δραγούμη, δεν μου γράφει ή τηλεγραφεί κανείς τίποτε και με αφήνετε εν τη πλάνη ταύτη να χαίρω και να ενθουσιώ.».

Έτσι ευθύς, ξεκάθαρος και σταράτος, συνεχίζει: «Εάν χρειασθή να έλθουν οι άλλοι άνδρες και ο Κατεχάκης (πρόκειται για τον Γεώργιο Κατεχάκη, Κρητικό Μακεδονομάχο, Ανθυπολοχαγος πεζικού μόλις αποφοιτήσας από Σχολή Ευελπίδων. Στο Μακεδονικό Αγώνα ήταν αρχηγός αντάρτικου σώματος με το ψευδώνυμο Καπετάν Ρουβάς), εις τον τελευταίον τούτον να τηλεγραφήσεις ωενεζ ypograf;h Μικυ και θα έλθη. Όταν έλθη δε εις την Λάρισσαν δώσε τότε 300 φυσίκια maysser. Πρέπει αφεύκτως να έλθη μεταμφιεσμένος, αφού προηγουμένως συνεννοηθήτε με τον Σάπκαν. Θεωρώ καλόν διά να είμαι συνεπής προς τον Κατεχάκη να του γράψης εις Ηράκλειον τα καθέκαστα, χωρίς να του λέγεις να έλθη ακόμη. Εάν αυτός επιμείνη να έλθη δεν τον εμποδίζω, αλλά θεωρώ ότι τούτο δεν είναι σωστόν, πριν αποφασισθεί τι ωρισμένον».

Έχοντας τοο στυλ του πέρα για πέρα συνεπούς και προτιμώντας τις συγκκριμένες προτάσεις, ώστε να φαίνεται η τυχόν υπαναχώρηση κάποιου, συνεχίζει: «Μετά 2 ώρας φεύγω μαζί με τον Πύρζαν. Δεν φαντάζεσαι την χαράν μου και την πεποίθησιν ήν έχω ότι θα μας βοηθήσει και ημάς επιτέλους ο Θεός. (Βλέπουμε εδώ τη θεοσέβειά του). Αλλά δεν φαντάζεσαι και την κατάστασιν της καρδιάς μου, όταν συλλογίζομαι ότι αυτήν την στιγμήν που σου γράφω τα παιδάκια μου λέγουν την προσευχή των διά να πλαγιάσουν, και δεν είμαι πλησίον των διά να τα σφίγξω εις την αγκαλιάν μου. (Προκύπτει πως είναι και συνετός οικογενειάρχης και θεοφοβούμενος και στοργικός πατέρας και πιστός στις Ελληνοχριστιανικές παραδόσεις). Τα αφήνω τα καϋμένα κατεστραμμένα μαζί με την καλήν μου Ναταλίαν και ο Θεός ηξεύρει τι θα γίνουν. Εάν Αλέκο μου τα φέρει ο διάβολος και λείψω, έχε τον νου σου εις τον Μίκην μου, βλέπε τον συχνά και συμβούλευέ τον. Το αυτό παρεκάλεσα και τον Μανώλην (πρόκειται για τον Εμμανουήλ Ρακτιβάν, προσωπικό φίλο του Παύλου Μελά και συμμαθητή του στη Σχολή Ευελπίδων)».

Τελειώνοντας την επιστολή του: «Έχε γεια Αλέκο μου, χαιρέτα μου τον Γιάννη Γκιώνη και όλους τους ιδικούς σουΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΙΘΕΤΑΙ Η ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ,ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΚΙ ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ. Σαν υστερόγραφη σημείωση: «Την εσώκλειστην σημείωσιν του Πύρζα έχε τα μάτια σου να βρεις εις το γράμμα προς την Νάταν. Την δίδεις του πενθερού μου. Να μου γράψης τα κατά σε διευθύνων την επιστολήν εις εις τον Σάπκαν. Εις αυτόν αφήκα το κρυπτογραφικόν λεξικόν, ώστε προς αυτόν να γράφητε και τηλεγραφήτε».

Ανακεφαλαιώνοντας την παραπάνω αναφορά στην επιστολή αυτή του Παύλου Μελά, διαπιστώνεται ότι πρόκειται όχι μόνον για ηρωική ηγετική μορφή του Μακεδονικού Αγώνα που θυσιάσθηκε στον βωμό της Πατρίδας δείχνοντας αξιοζήλευτη αυταπάρνηση, αλλά επιπλέον για συγκροτημένη προσωπικότητα, ποτισμένη με τα νάματα της Φυλής μας και τα Ελληνοχρισττανικά Ιδεώδη, πιστός στο κίνημα του Αλυτρωτισμού και της υλοποίησης της Μεγάλης Ιδέας που ενσαρκώνει η όλη πολιτεία του, ευφορούμενος στο έπακρο από τα ιδανικά της τιμιότητας.

Προτιμήθηκε η παράθεση της επιστολής με τη συνοδεία μιας μικρής και περιεκτικής ταυτόχρονα ανάλυσης κι όχι η ευθεία και θεωρητική αναγραφή επαινετής βιογραφίας, κατά τη συνήθεια, προκειμένου να αφεθεί στον αναγνώστη ελευθερία για την ανάπτυξη πρωτοβουλίας σχετικά με τον εν λόγω πρωτοστάτη του Μακεδονικού Αγώνα, ώστε να ακονιστεί η κρίση αυτού του σύγχρονου ανθρώπου.



img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ